Yeni Parti’nin isim tartışması Türkiye siyasetinin güncel düğüm noktalarından birini oluşturuyor ve Levent Gültekin’in değerlendirmeleri bu düğümü hem sahadaki görüntüler hem kuruluş disiplini hem de toplumsal öfke üzerinden çözümlüyor. Bilal Erdoğan’ın Diyarbakır temasındaki kısa karşılaşma deneyimsizlik ve tedirginlik olarak okunurken Recep Tayyip Erdoğan’ın Azerbaycan tipi bir süreklilik arayışı demokratik kültürün 70 yıllık birikimiyle çelişiyor. Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) içindeki baba oğul geçişi fikri toplumun yüzde 75’lik öfke eşiğini yükseltme riski taşıyor. Yeni oluşumun Yenilik Partisi ile yaşadığı benzerlik süreci Anayasa Mahkemesi (AYM) kararını beklerken kuruluştaki aceleciliğin bedeli olarak duruyor. Gündemar araştırmasındaki 11 puanlık düşüş çerçeve yasa karşısındaki duruş belirsizliği ve terörsüz Türkiye söylemindeki netlik eksikliğiyle ilişkilendiriliyor.
Bundan sonraki başlıklarda saha stratejisinin sınırları, ad sorununun hukuki zaafı, oy kaybının toplumsal dinamikleri ve seçim yasası ile piyasa operasyonlarının ortak mantığı ayrıntılı biçimde ele alınacak. Saha hareketliliğinin ardındaki hesabı anlamak için ilk başlığa geçmek yerinde olur.
Saha Görünürlüğü ve Geçiş Hayalinin Sınırları
Diyarbakır programında Ulu Cami çıkışında yaşanan kısa diyalog sosyal medyada kibir tartışması yarattıysa da asıl sorun hazırlıksızlıktı. Gültekin görüntüyü kibirden ziyade henüz siyaset dilini kavramamış bir tedirginlik olarak yorumladı. Yas tutan babanın sözünü tamamlamasına izin vermemek insani bir zaaf olarak duruyor ve herhangi bir vatandaşın bile üç beş teselli cümlesi kurabileceği bir anda bu fırsat kaçırıldı. Kent kent süren ziyaretlerde valilerin ve emniyet müdürlerinin hazır beklemesi üçüncü dünya rejimlerini andıran bir tablo ortaya koyuyor. Bu tablo Tayyip Bey’in Azerbaycan modeline duyduğu iştahı ele veriyor çünkü Heydar Aliyev’den İlham Aliyev’e geçen süreklilik iştahı kabartıyor. Türkiye’nin 100 yıla yaklaşan demokratik tecrübesi ise yurttaşın kul olmaktan çıkıp seçme hakkını onur meselesi haline getirmiş olmasıdır.
Bilal Erdoğan’ın turları bir prova niteliği taşıyor ve siyasi çeviklik henüz oturmadığı için görüntüler kaba kalıyor. İktidar kanadı bu ziyaretleri 2028 sonrası bir alıştırma olarak görüyor olabilir ancak toplumun tepkisi kolay hazmedilecek türden değil. Azerbaycan’da demokrasi tecrübesi yaşanmadan diktaya kayış mümkün olmuştu oysa burada en az 70 yıllık çok partili hayat var. Devlet organlarının gücüyle bu hayalin ne kadar ileri götürülebileceği asıl endişe kaynağı. Baba oğul geçişi fikri AKP’nin kendi seçmeninde bile direnç yaratabilir çünkü rejim algısı değişiyor. Saha çalışması siyasetin doğal hakkı olsa da resmi karşılama törenleri algıyı bozuyor.
Toplumun yüzde 75’lik öfke düzeyi bu tür bir geçiş senaryosunu daha da zorlaştırıyor ve muhalefetin marka yönetimi zafiyeti seçmen güvenini ayrıca aşındırıyor. Her kentte aynı protokolün tekrarlanması kapalı rejimleri çağrıştırıyor. Bilal Bey’in kalitesi tartışılsa bile asıl mesele kalıtım anlayışının yurttaşlık bilincine ters düşmesidir. Bu anlayışın yerleşmesi halinde kurumların millileştirilmesi ve muhalefetin etkisizleştirilmesi riski doğar. Demokratik kültürün direnci henüz kırılmış değil ancak sürekli provokasyonlar eşiği zorluyor. Saha görünürlüğü bu yüzden yalnızca bir iletişim faaliyeti değil aynı zamanda bir rejim testi niteliği taşıyor.
Geçiş hayalinin gerçekçilik sınırı Türkiye’nin özgün tarihsel birikiminde yatıyor ve bu birikim kolay teslim olmayacak. Vali ve emniyet protokolü üçüncü dünya görüntüsü verse de sandık tecrübesi güçlü. İktidar bu görüntüyü normalleştirmeye çalışsa da toplumsal bellek kısa sürede unutmuyor. Prova süreci uzadıkça gerginlik artabilir. Bu tablo yeni oluşumun da dikkatle izlemesi gereken bir zemin oluşturuyor. Sahanın dili henüz oturmadığı için her görüntü maliyet üretiyor.
Kuruluştaki İhmalin Hukuki ve Örgütsel Bedeli
Yeni oluşumun adının Yenilik Partisi ile benzerlik gerekçesiyle şikâyete konu olması Gültekin’e göre tam bir beceriksizlik örneği. Kuruluş aşamasında birçok uyarı yapılmasına rağmen gerekli tarama yapılmadı ve süreç savruk ilerledi. AYM kararını beklemek zorunda kalınması partinin hızını kesti. İsim seçimi milletin talebi olarak sunulsa da hukuki zeminin sağlam kurulmaması zaaf yarattı. Logo bile netleşmeden yola çıkılması strateji eksikliğini gösteriyor. Bu ihmal muhalefetin ciddiyet algısını zedeliyor.
İsim krizi yalnızca teknik bir mesele değil aynı zamanda rejimın bahane arayışına alan açıyor. Yakın isimler geçmişte dar yorumlanmış olsa da risk alınmamalıydı. Tapu kontrolü yapmadan ev alan birinin durumuna benzetilen bu süreç yüzeysellikten kaynaklanıyor. Derinlik görünemeyince küçük bir şikâyet büyük bir oyalama aracına dönüşüyor. Parti sözcüleri ismi koruyacaklarını söylese de belirsizlik örgütlenmeyi etkiliyor. Hukuki sürecin uzaması seçime hazırlık takvimini de zorluyor.
Unvan ihtilafı partinin tüzel kişiliğini doğrudan etkilemese de algı yönetimini bozuyor. Kurucular kurulu ve kurultay yetkisi olsa da ilk adımda bu kadar açık bir risk bırakmak anlaşılır değil. Uzman mütalaaları sonradan devreye sokuldu oysa baştan alınmalıydı. Bu tür ihmaller muhalefetin kendi kalesinde gol yemesine yol açıyor. Örgütlenme 81 ilde tamamlanmış olsa bile isim gölgesi dikkat dağıtıyor. Siyasi iletişimde ilk izlenim çoğu zaman kalıcı oluyor.
Ad meselesi aslında bir disiplin sınavı ve bu sınav henüz geçilemedi. Uyarıların yok sayılması acelecilikle açıklanabilir ancak sonuçları ağır. Rejim her bahaneyi kullanmaya hazırken kendi elinizle koz vermek stratejik hata. Kuruluş öncesi kapsamlı hukuki tarama ve iletişim stratejisi şart olduğu halde bu adım atılmadı. Parti içi tartışmalar da bu zaafı büyütüyor. Net bir görsel kimlik ve hukuki kalkan olmadan yola çıkmak maliyet üretiyor.
İsim sorunu çözülene kadar her açıklama savunma pozisyonunda kalıyor ve bu durum enerji kaybettiriyor. AYM’nin bağımsızlığı vurgulansa da süreç uzadıkça belirsizlik artıyor. Seçmen yeni bir başlangıç beklerken teknik detaylarla boğulmak istemiyor. Bu yüzden kuruluşun ilk günlerindeki savrukluk uzun vadeli bir yük haline geliyor. Örgütsel enerji isim tartışmasına harcanmak yerine sahaya yönelmeliydi. Bu dersin çıkarılıp çıkarılmayacağı önümüzdeki aylarda görülecek.
Anket Düşüşünün Toplumsal ve Siyasi Kökenleri
Gündemar araştırmasında 38’den 27’ye gerileyen destek Gültekin’e göre abartılı olsa da yönü doğru. Çerçeve yasa Özgür Özel’i zor bir hatta sıkıştırdı çünkü terörsüz Türkiye ile hükümete yanaşma arasındaki çizgi korunamadı. Öcalan’a villa tartışması karşısında sessizlik toplumda rahatsızlık yarattı. Belediye başkanları cezaevindeyken bu sessizlik incitici bulundu. Hükümet figürleriyle bayramlaşmalar ve yakınlık mesajları öfkeyi büyüttü. Seçmen net duruş beklerken belirsizlik gördü.
Yeni Parti’nin isim tartışması bu düşüşü ayrıca besledi çünkü kuruluşun ciddiyetine gölge düşürdü. İttifak kaybı ve Kılıçdaroğlu dönemine duyulan tepki hâlâ canlı. Özgür Özel’in bu koltuğa tam oturmadığı yönündeki eleştiriler artıyor. Geniş ufuk ve stratejik derinlik beklentisi karşılanamayınca irtifa kaybı doğal hale geliyor. Sloganlarla yol alınamayacağı artık daha net görülüyor. Toplumun iktidara öfkesi okunamadığı için mesafe kapanıyor.
Yeni Parti’nin isim tartışması belirsizlikle birleşince seçmen yeni bir umut aramaktan vazgeçme eğilimine girebiliyor. 15 civarı anketin ortalaması 18 19 bandını gösterse de yön aşağı. Hükümetle aynı karede görünmek toplumsal nefreti tetikliyor. PKK’nın silah bırakması gibi başlıklarda net destek verilebilecekken çekingen kalındı. Bu çekingenlik güven erozyonu yaratıyor. Liderlik profilinin Türkiye’yi Azerbaycan hayalinden kurtaracak genişlikte olmadığı eleştirisi dillendiriliyor.
Unvan tartışması sürecin uzaması da motivasyonu düşürüyor çünkü enerji savunuva gidiyor. Seçmen somut politika ve cesur duruş bekliyor. Çerçeve yasa karşısında alınan tavır ittifak içinde çatlak algısı doğurdu. Bu algı onarılmadan toparlanma zor. Toplumsal öfke doğru kanalize edilmezse başka arayışlar güçlenir. Strateji eksikliği her başlıkta kendini gösteriyor.
Düşüşün asıl nedeni toplumsal nabzı tutamamaktır ve bu nabız iktidara karşı sert atıyor. Sessizlik ve yakınlık mesajları bu nabzı kaçırıyor. Parti bir duruş çizgisi belirleyemezse irtifa kaybı devam eder. Seçmen artık vaat değil tutarlılık arıyor. Bu tutarlılık sağlanamazsa yeni oluşum da eski alışkanlıklara yenik düşer. Önümüzdeki kongre süreci bu açıdan kritik eşik olacak.
Toplumun beklediği şey korkusuz bir hat ve bu hat henüz çizilemedi. Villa tartışması gibi sembolik başlıklarda susmak büyük maliyet. İktidar unsurlarıyla görüntü vermek öfkeyi büyütüyor. Anketler abartılı olsa da uyarı niteliği taşıyor. Liderlik kadrosunun bu uyarıyı ciddiye alıp almayacağı belirleyici. Aksi halde düşüş kalıcı hale gelebilir.
Seçim Sistemi Talebi ile Piyasa Müdahalelerinin Ortak Mantığı
MHP’nin seçim yasasını değiştirme ısrarı düşen oyları telafi etme arayışından kaynaklanıyor. Küçük seçim çevreleri ve kota düzenlemeleri daha fazla milletvekili çıkarma hesabı taşıyor. Türkiye’de seçim sistemi genellikle iktidarın kazanç kayıp dengesine göre şekillenir. Öcalan avukatlığı algısı MHP’ye zarar verdiği için yasa değişikliği bir çıkış kapısı olarak görülüyor. Fethi Yıldız’ın sık paylaşımları bu ısrarın işaretfi. Sistem tartışması her zaman iktidar bloğunun lehine sonuçlanır.
Yeni Parti’nin isim tartışması bu ortamda muhalefeti ek bir yükle karşı karşıya bırakıyor. Yasa değişikliği talebi 2028’e hazırlık olarak da okunabilir. Küçük partilerin baraj altında kalması büyüklerin işine gelir. Bu yüzden muhalefetin güçlü ve net durması gerekirken teknik tartışmalara saplanması zayıf düşürüyor. Seçim hukuku her zaman siyasi bir araç olarak kullanıldı. Bu araç şimdi yeniden masaya geliyor.
İsim ihtilafı süreci uzadıkça muhalefet kendi gündemini belirleyemiyor ve iktidarın temposuna uyuyor. Sebze meyve operasyonları 41 yönetici üzerinden piyasaya müdahale görüntüsü verirken asıl hedef enflasyon algısını yönetmek. Akın Gürlek’in omuzlarına binen yük yargı ile ekonomi politikasının iç içe geçtiğini gösteriyor. Operasyonlar hem fiyatları hem de muhalif belediyeleri hedef alabiliyor. Bu çifte işlev iktidarın farklı cephelerde aynı anda oynamasını sağlıyor. Yargı bağımsızlığı tartışması bu yüzden büyüyor.
Piyasa müdahaleleri kısa vadede algı yaratır uzun vadede güveni zedeler. Üretici ve tüccar üzerindeki baskı enflasyonu çözmez yalnızca günü kurtarır. Aynı mantık seçim yasasında da görünüyor çünkü kural değiştirerek sonuç alınmaya çalışılıyor. Bu yaklaşım demokratik teamülleri aşındırır. Muhalefetin bu iki başlığı birlikte okuması gerekir. Aksi halde her operasyon ayrı bir gündem olarak kalır ve bütün kaçırılır.
Ortak mantık iktidarın kendi zeminini sürekli yeniden üretmesidir ve bu üretim hem sandıkta hem piyasada sürüyor. Yasa değişikliği talebi düşen oy oranını dengeleme, operasyonlar ise ekonomik rahatsızlığı bastırma aracı. İki başlık da kurumları araçsallaştırma eğilimini ele veriyor. Muhalefet bu eğilime karşı net bir hukuk ve ekonomi dili geliştiremezse savrulur. Toplum artık parçalı haberlere değil bütünlüklü analize ihtiyaç duyuyor. Bu ihtiyaç karşılanmazsa güven erozyonu derinleşir.
Önlem alınması gereken yer kuruluş disiplininden seçim hukuku takibine kadar geniş bir hat. Sektörel olarak gıda zincirindeki müdahaleler üreticiyi belirsizliğe itiyor. Yargı üzerindeki yük ise hukuk güvenliğini zedeliyor. Bu iki alan birlikte okunmadığında siyasi tablo eksik kalır. İktidarın hamleleri rastgele değil belirli bir süreklilik arayışının parçası. Bu sürekliliğe karşı duruş ancak tutarlı bir hatla mümkün. Aksi halde her yeni operasyon muhalefeti savunuva iter.
